Incognito ռեժիմ. ինչ է այն իրականում թաքցնում

Incognito պատուհանը բացելիս շատերս զգում ենք, որ մտել ենք ինտերնետի մի գաղտնի անկյուն, որտեղ ոչ ոք մեզ չի տեսնում։ Բայց Google-ն ինքը Chrome-ի պաշտոնական էջում գրում է, որ Incognito-ն ձեզ անտեսանելի չի դարձնում։

Ուրեմն ի՞նչ է այն իրականում անում, և ո՞ւմ համար ենք մենք շարունակում մնալ տեսանելի։ Այս հոդվածում պատմում եմ այն մասին, ինչ գրում են հենց Google-ը, Apple-ը, Microsoft-ը և Mozilla-ն, բայց ինչ քչերն են կարդում։

Ինչ է Incognito ռեժիմը

Incognito-ն բրաուզերի առանձին ռեժիմ է, որում բրաուզերը չի հիշում, թե ինչ եք արել։ Այն կա բոլոր հայտնի բրաուզերներում, պարզապես տարբեր անուններով. Chrome-ում այն կոչվում է Incognito, Safari-ում՝ Private Browsing, Microsoft Edge-ում՝ InPrivate, Firefox-ում՝ Private Window, իսկ Samsung հեռախոսների Samsung Internet բրաուզերում՝ Secret mode։

Google-ը բերում է երկու օրինակ, թե երբ է այս ռեժիմն օգտակար. երբ օգտագործում եք մի համակարգիչ, որից օգտվում են նաև ուրիշները, և երբ նվեր եք փնտրում ու չեք ուզում, որ տնեցիները տեսնեն ձեր որոնումները։

Ինչ է անում Incognito-ն ձեր բրաուզերում

Սովորական ռեժիմում բրաուզերը հիշում է շատ բաներ. ձեր բացած կայքերը, ձեր մուտքագրած տեքստը, հաշիվները, որոնցով մուտք եք գործել։ Կայքերն էլ ձեր բրաուզերում թողնում են փոքր նշումներ, որոնց շնորհիվ հաջորդ անգամ ճանաչում են ձեզ։ Այդ նշումները կոչվում են cookie։

Incognito ռեժիմում այս ամենը պահվում է միայն ժամանակավորապես։ Երբ փակում եք Incognito պատուհանները, բրաուզերը ջնջում է.

• ձեր բացած կայքերի պատմությունը,
• կայքերի թողած նշումները՝ cookie-ները,
• ձևաթղթերում և որոնման դաշտում ձեր մուտքագրած տեքստը։

Դրա համար էլ Incognito պատուհանը փակելուց հետո ստիպված եք նորից մուտք գործել ձեր հաշիվներ։ Mozilla-ն նշում է, որ սա սխալ չէ, այլ հենց այն պաշտպանությունը, որի համար նախատեսված է այս ռեժիմը։

Այսինքն՝ Incognito-ն ձեր գործողությունները թաքցնում է նրանցից, ովքեր հետո կօգտագործեն նույն սարքը։ Եվ հենց այստեղից են սկսվում սխալ պատկերացումները։

Տարածված սխալ պատկերացումներ

«Incognito-ում ինձ ոչ ոք չի տեսնում»։ Ոչ։ Mozilla-ն գրում է, որ մասնավոր պատուհանը ջնջում է տվյալները միայն ձեր սարքում, իսկ կայքերը, որոնողական համակարգերը և ցանցերը շարունակում են տեսնել ձեր գործողությունները։

«Պատուհանը փակեցի, ուրեմն ամեն ինչ ջնջվեց»։ Ոչ միշտ։ Google-ը նշում է, որ տվյալները ջնջվում են միայն այն ժամանակ, երբ փակում եք բոլոր Incognito պատուհանները։ Եթե գոնե մեկը բաց է մնացել, տվյալները դեռ ջնջված չեն։

«Incognito-ում ներբեռնածս ֆայլերն էլ կանհետանան»։ Ոչ։ Ներբեռնված ֆայլերը մնում են ձեր համակարգչում կամ հեռախոսում, մինչև ինքներդ չջնջեք դրանք։ Նույնը վերաբերում է էջանիշներին. եթե Chrome-ի Incognito-ում որևէ էջ եք պահել, այն կերևա նաև սովորական ռեժիմում։ Samsung Internet-ում այլ է. Secret mode-ում պահված էջանիշները երևում են միայն այդ ռեժիմում։ Իսկ Firefox-ը պահում է նաև մասնավոր պատուհանում պահպանած նոր գաղտնաբառերը։

«Incognito-ն արգելափակում է գովազդը»։ Ոչ։ Mozilla-ն նշում է, որ Firefox-ը մասնավոր ռեժիմում արգելափակում է հետևողներին, ոչ թե գովազդը, իսկ Microsoft-ը գրում է, որ InPrivate-ը գովազդը լրացուցիչ չի արգելափակում։

Ով է ձեզ տեսնում նաև Incognito-ում

Կայքերը։ Google-ի բացատրությամբ՝ ձեր բացած կայքերը, այդ թվում՝ Google-ի կայքերը, կարող են տեսնել ձեր գործողությունները նաև Incognito-ում։ Ավելին՝ եթե կայքն օգտագործում է Google-ի ծառայություններ, այն ձեր գործողությունների մասին տվյալներ է փոխանցում Google-ին, այդ թվում՝ գովազդի համար։ Իսկ եթե Incognito-ում մուտք եք գործում ձեր հաշիվ, Mozilla-ի բացատրությամբ՝ դուք ինքներդ եք կայքին ասում, թե ով եք։

Ձեր գործատուն, դպրոցը և ինտերնետ մատակարարը։ Google-ը, Microsoft-ը և Mozilla-ն երեքն էլ նշում են, որ ձեր ինտերնետ կապը կառավարող կազմակերպությունը կարող է տեսնել ձեր գործողությունները նաև Incognito ռեժիմում։ Այսինքն՝ եթե աշխատավայրում միացած եք գրասենյակի Wi-Fi-ին, Incognito-ն ձեզ չի թաքցնում։

Նրանք, ովքեր կարող են որոշել, թե որտեղ եք գտնվում։ Ինտերնետին միացած յուրաքանչյուր սարք ունի իր հասցեն, որը կոչվում է IP հասցե։ Mozilla-ն գրում է, որ մասնավոր ռեժիմը չի թաքցնում ոչ այդ հասցեն, ոչ էլ ձեր գտնվելու վայրը։

Ինչից Incognito-ն չի պաշտպանում

«Մատնահետքով» հետևումից։ Ձեր համակարգիչը կամ հեռախոսն ունի բազմաթիվ փոքր առանձնահատկություններ, օրինակ՝ էկրանի չափը կամ տեղադրված տառատեսակները։ Միասին դրանք ստեղծում են մի յուրահատուկ «մատնահետք», որով կայքը կարող է տարբերել ձեզ մյուսներից։ Mozilla-ն նշում է, որ այս եղանակն աշխատում է նույնիսկ cookie-ները ջնջելուց հետո։ Safari-ն և Firefox-ը մասնավոր ռեժիմում փորձում են դժվարացնել նման հետևումը։

Բրաուզերի հավելումներից, եթե թույլ եք տվել նրանց աշխատել։ Շատերը բրաուզերին ավելացնում են փոքր ծրագրեր, օրինակ՝ թարգմանիչ կամ զեղչեր գտնող ծրագիր։ Դրանք կոչվում են ընդլայնումներ (extension)։ Firefox-ում ընդլայնումներն ինքնաբերաբար չեն աշխատում մասնավոր պատուհաններում, և դրա համար պետք է ինքներդ թույլատրեք։ Chrome-ում նույնպես օգտատերն ինքն է որոշում, թե որ ընդլայնումը կարող է աշխատել Incognito-ում։ Բայց եթե թույլատրել եք, Microsoft-ի զգուշացմամբ՝ բրաուզերը չի կարող արգելել դրանց պահել ձեր բացած կայքերի պատմությունը։ Այսինքն՝ բրաուզերը կարող է «մոռանալ», իսկ ընդլայնումը՝ ոչ։

Խարդախներից և վնասակար ծրագրերից։ Microsoft-ը նշում է, որ InPrivate-ը չի պաշտպանում վտանգավոր կայքերից։ Mozilla-ն ավելացնում է, որ մասնավոր ռեժիմը չի պաշտպանում նաև ձեր համակարգչում տեղադրված լրտեսող ծրագրերից, օրինակ՝ այնպիսիներից, որոնք գրանցում են ստեղնաշարով հավաքած ամեն ինչ։ Այսինքն՝ եթե Incognito-ում բացել եք կեղծ կայք և այնտեղ մուտքագրել եք ձեր քարտի տվյալները, Incognito-ն ձեզ չի պաշտպանի։

Ինչ քչերը գիտեն

Incognito ռեժիմ ունի նաև YouTube-ը։ YouTube-ի հավելվածում սեղմեք ձեր պրոֆիլի նկարին, ընտրեք «Accounts» և ապա՝ «Turn on Incognito»։ Այս ռեժիմում ձեր որոնումները չեն պահվում, իսկ ձեր նախկինում դիտած տեսանյութերն ու որոնումները չեն ազդում այն բանի վրա, թե ինչ է առաջարկում YouTube-ը։ Հետաքրքիր մանրամասն. եթե 90 րոպեից ավելի ոչինչ չեք անում, Incognito-ն ինքն է անջատվում։

Incognito ռեժիմ ունի նաև Google Maps-ը։ Այն միացնելու համար Google Maps-ում սեղմեք ձեր պրոֆիլի նկարին և ընտրեք «Turn on Incognito mode»։ Այս ռեժիմում ձեր որոնումները և այն վայրերը, ուր գնում եք, չեն պահվում ձեր Google հաշվում։ Բայց կա երկու նրբություն.

• Incognito-ն միացնելիս ձեր տեղաշարժերի պատմությունը (Timeline) դադարեցվում է ոչ միայն Google Maps-ում, այլ ամբողջ սարքում։
• Google Assistant-ը Incognito-ի մաս չէ. այն ամենը, ինչ ասում եք Assistant-ին, պահվում է սովորական կարգով։

Երեխաների հաշիվներում Incognito-ն անջատված է։ Եթե երեխան Chrome-ում մուտք է գործել այնպիսի հաշվով, որը ծնողները կառավարում են Google-ի Family Link հավելվածով, Incognito ռեժիմն անջատված է։ Google-ը նշում է, որ սա վերաբերում է Android-ին, Chromebook-ին, համակարգիչներին, ինչպես նաև iPhone-ին և iPad-ին։

Մասնավոր պատուհանները կարելի է կողպել։ Եթե երբեմն ձեր հեռախոսը տալիս եք ուրիշներին, կարող եք մասնավոր պատուհանները պաշտպանել առանձին կողպեքով։ iPhone-ում և iPad-ում՝ iOS 17-ից սկսած, Safari-ի մասնավոր պատուհանները կարելի է կողպել Face ID-ով, Touch ID-ով կամ սարքի կոդով։ Դրա համար բացեք կարգավորումները, ընտրեք «Apps», ապա՝ «Safari», և «Privacy & Security» բաժնում միացրեք «Require Face ID to Unlock Private Browsing» տարբերակը։ Mac-ում այս գործառույթն արդեն միացված է, իսկ Android-ում նման տարբերակ կա Chrome-ի կարգավորումների «Privacy and security» բաժնում. այն կողպում է Incognito պատուհանները, երբ դուրս եք գալիս Chrome-ից։

Safari-ն մաքրում է հղումները։ Հղումների վերջում հաճախ ավելացված են լինում տառերի և թվերի հատուկ համակցություններ, որոնցով կարող են հետևել ձեզ։ Safari-ն մասնավոր ռեժիմում ինքնաբերաբար հեռացնում է այդպիսի հայտնի նշանները։

Ձեր IP հասցեն կարելի է թաքցնել, բայց ոչ Incognito-ով։ Apple-ն ունի iCloud Private Relay ծառայությունը, որը Safari-ում աշխատելիս կայքերին ցույց է տալիս ոչ թե ձեր իրական, այլ ժամանակավոր IP հասցե։ Ձեր ինտերնետ մատակարարը շարունակում է տեսնել ձեր IP հասցեն, բայց չի տեսնում, թե որ կայքն եք բացում։ Ծառայությունը մտնում է iCloud+ վճարովի բաժանորդագրության մեջ և հասանելի չէ բոլոր երկրներում։

Իմ կարծիքը

(Սա իմ կարծիքն է, ոչ թե ստուգված փաստ։)

Incognito-ն ամենաշատ սխալ հասկացվող գործառույթներից մեկն է, և, իմ կարծիքով, մեղավորը հենց նրա անունն ու տեսքն են։ «Incognito» նշանակում է «ծպտված», իսկ մութ էկրանն ու գլխարկով և ակնոցով պատկերակը (icon) խոստանում են մի բան, որը ռեժիմը չի կարող տալ։ Իրականում Incognito-ն նման է բրաուզերի հիշողության ժամանակավոր անջատմանը. բրաուզերը մոռանում է, թե ինչ եք արել, բայց ինտերնետը շարունակում է տեսնել ձեզ։

Ամենահետաքրքիրն այն է, որ ընկերություններն այս մասին չեն թաքցնում։ Google-ը, Apple-ը, Microsoft-ը և Mozilla-ն իրենց պաշտոնական էջերում բավական անկեղծ գրում են, թե ինչ չի անում իրենց մասնավոր ռեժիմը։ Պարզապես քչերն են կարդում այդ էջերը։ Արդյունքում մարդիկ Incognito-ին վստահում են ավելին, քան այն իրականում կարող է անել, իսկ անվտանգության ամենամեծ խնդիրները հաճախ սկսվում են հենց պաշտպանված լինելու կեղծ զգացումից։

Ահա իմ գործնական խորհուրդները.

• օգտագործեք Incognito-ն այն բանի համար, ինչի համար այն նախատեսված է՝ ուրիշների հետ կիսվող սարքում,
• աշխատանքն ավարտելուց հետո փակեք բոլոր Incognito պատուհանները և ջնջեք ներբեռնված ֆայլերը, ստուգեք, թե որ ընդլայնումներին եք թույլ տվել աշխատել մասնավոր ռեժիմում,
• աշխատավայրի կամ դպրոցի համակարգչում և ցանցում մի ենթադրեք, որ ձեր գործողությունները գաղտնի են,
• եթե ձեր հեռախոսը տալիս եք ուրիշներին, միացրեք մասնավոր պատուհանների կողպումը։

Եվ ամենակարևորը. ձեր անվտանգությունը կախված է ոչ այնքան բրաուզերի ռեժիմից, որքան նրանից, թե ինչ կայքեր եք բացում և ում եք վստահում ձեր տվյալները։

Աղբյուրներ

Google

• Google Chrome Help. «Browse in Incognito mode».
• Chrome Enterprise Help. «Allow extensions in Incognito mode».
• YouTube Help. «Browse YouTube while incognito on mobile devices».
• Google Maps Help. «Use Google Maps in Incognito mode».
• Google For Families Help. «Manage your child’s browsing on Chrome».

Apple

• Apple Support. «How to use Locked Private Browsing in Safari».
• Apple. «Safari Privacy».
• Apple Support. «Browse privately in Safari on Mac».
• Apple Support. «About iCloud Private Relay».

Microsoft

• Microsoft Support. «Browse InPrivate in Microsoft Edge».

Mozilla

• Mozilla Support. «Private Browsing – Use Firefox without saving history».
• Mozilla Support. «Common myths about Private Browsing».
• Mozilla Support. «Extensions in Private Browsing».

Samsung

• Samsung. «Use Samsung Internet in a strong private and secure environment».