Physical AI. երբ ՍԻ-ն դուրս է գալիս էկրանից

Երբ խոսում ենք ՍԻ-ի մասին, մեծ մասամբ պատկերացնում ենք ChatGPT-ի նման գործիքներ, որոնք պատասխանում են հարցերին, գրում են տեքստեր կամ ստեղծում են նկարներ։ Բայց այդ ամենը տեղի է ունենում էկրանի ներսում։ Հաջորդ մեծ քայլը այն է, երբ ՍԻ-ն սկսում է գործել իրական, ֆիզիկական աշխարհում։ Հենց սրան էր նվիրված այս տարվա Armenia Engineering Week-ը։

Ի՞նչ է Physical AI-ն

ChatGPT-ի նման մոդելներն աշխատում են տեքստի, նկարների և կոդի հետ։ Physical AI-ն այն ՍԻ-ն է, որը տեսախցիկների և սենսորների միջոցով ընկալում է շրջապատը, որոշումներ է կայացնում և գործում է ֆիզիկապես՝ ռոբոտների, ինքնավար մեքենաների, դրոնների կամ խելացի արտադրական գծերի միջոցով։

Այստեղ ամեն ինչ ավելի բարդ է։ Թվային աշխարհում ՍԻ-ի սխալը սովորաբար սխալ պատասխան է։ Ֆիզիկական աշխարհում սխալը կարող է նշանակել կոտրված սարք կամ վտանգ մարդու համար։ Դրա համար էլ Physical AI-ն միայն ալգորիթմների հարց չէ. այն պահանջում է ալգորիթմների, սենսորների, էլեկտրոնիկայի, ռոբոտաշինության, ներկառուցված համակարգերի և արտադրության համադրություն։

Այսինքն՝ ճարտարագիտություն։

Armenia Engineering Week 2026

Միջոցառումը տեղի ունեցավ հոկտեմբերի 2-4-ը «Physical AI: Engineering Intelligence for the Real World» թեմայով, և համախմբեց ինժեներների, տեխնոլոգիական ընկերությունների, հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի ղեկավարների։ Կազմակերպիչներն էին Ձեռնարկությունների ինկուբատոր հիմնադրամը (EIF) և Ճարտարագիտական ասոցիացիան՝ Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության և արհեստական բանականության նախարարության աջակցությամբ։

Բացման արարողությանը նախարար Դավիթ Թադևոսյանը նշեց, որ ՍԻ-ն ռոբոտաշինության, ինքնավար համակարգերի, խելացի սարքերի և նոր արդյունաբերական լուծումների միջոցով մտնում է ֆիզիկական աշխարհ, և դա նոր հնարավորություններ է ստեղծում Հայաստանի համար։ Նրա խոսքով՝ կարևոր է ոչ միայն օգտագործել այս տեխնոլոգիաները, այլև մասնակցել դրանց ստեղծմանը, ինչի համար անհրաժեշտ է կրթության, գիտության, բիզնեսի և պետության ավելի սերտ համագործակցություն։ EIF-ի տնօրեն Բագրատ Ենգիբարյանի խոսքով՝ Հայաստանի համար սա եզակի հնարավորություն է օգտագործելու երկրի ճարտարագիտական և գիտական ներուժը, ստեղծելու նոր աշխատատեղեր, մտնելու նոր համաշխարհային շուկաներ և ներկայանալու ոչ միայն որպես տեխնոլոգիաներ օգտագործող, այլև բարդ տեխնոլոգիական խնդիրներ լուծող երկիր։ Ելույթ ունեցավ նաև Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Վասիլիս Մարագոսը՝ անդրադառնալով Հայաստանի և ԵՄ տեխնոլոգիական համագործակցությանը։

Բացումից հետո մեկնարկեց Engineering Expo-ն, և ցուցադրվեց մարդանման ռոբոտ։ Հոկտեմբերի 3-ին Engineering City-ում բացվեցին ճարտարագիտական ցուցահանդես և կրթական-երիտասարդական գոտի, անցկացվեցին ոլորտային քննարկումներ, իսկ հոկտեմբերի 4-ին ծրագիրը շարունակվեց Վանաձորի տեխնոլոգիական կենտրոնում՝ տարածաշրջանային միջոցառումներով և եզրափակիչ քննարկումներով։

Physical AI-ն Հայաստանում արդեն կա

Սա միայն ապագայի թեմա չէ։ Engineering City-ում արդեն գործում է Physical AI-ի, ռոբոտաշինության և խելացի արտադրության հետազոտական լաբորատորիա, որը ղեկավարում է Անդրանիկ Մելիքսեթյանը, և որի անդամներն աշխատում են JiVan անունով մարդանման ռոբոտի հետ։

Ինձ համար այս միջոցառման ամենակարևոր միտքը հենց այն էր, որ ընդգծվեց տարբերությունը տեխնոլոգիա օգտագործելու և այն ստեղծելու միջև։ Թվային ՍԻ-ի մրցավազքում ամենամեծ դերը խաղում են հսկայական ընկերություններն ու հսկայական ռեսուրսները։ Physical AI-ի դեպքում կարևոր են նաև ճարտարագիտական գիտելիքը, էլեկտրոնիկան և արտադրությունը, և այստեղ փոքր երկրի համար ավելի շատ դռներ կարող են բացվել։

Եթե էկրանի ներսում գործող ՍԻ-ն արդեն մեզ ստիպում է մտածել վերահսկողության մասին, ապա ֆիզիկական աշխարհում գործող ՍԻ-ի դեպքում այդ հարցը դառնում է էլ ավելի կարևոր։ Եվ լավ է, որ Հայաստանում այս թեմայի մասին խոսում են ոչ միայն որպես օգտատերեր, այլև որպես ստեղծողներ։

Աղբյուրներ

• Միջոցառման բացման և ելույթների մասին. Արմենպրես (հայերեն), Armenpress (English)
• Միջոցառման պաշտոնական նկարագրությունը կազմակերպիչներից. EIF / Eventbrite
• Engineering City-ի Physical AI լաբորատորիայի մասին. EVN Report